ZWEDEN : Meer val incidenten door toenemende werkdruk

Het aantal arbeidsongevallen in combinatie met in- uitstappen (b.v. vrachtwagens) en met trappen en ladders stijgen snel. De grootste stijgingen doen zich voor bij schoonmakers, vrachtwagenchauffeurs en verzorgers volgens een onderzoek van Du&Jobbet.

Werknemers vallen en verwonden zich steeds vaker op het werk. Dit betreft zowel val- als struikelongevallen op de grond als vanaf hoogte. Cijfers welke Du&Jobbet bij Arbetsmiljöverket heeft opgevraagd geven aan dat de ongevallen van hoogte het meest voorkomen. Dan hebben we het over vallen van trappen, ladders en allerlei vormen van (bouw) steigers.

De afgelopen 3 jaar (2014-2016) hebben zich er gemiddeld 2720 val ongevallen met ziekteverzuim voorgedaan vanaf hoogte. In vergelijking met voorgaande jaren, 2011-2013 met een gemiddelde van 2260, en van 2008-2010 met een gemiddelde van 2060 houdt dit een procentuele verhoging van 20 – 24% in.

Uiteraard zijn in de afgelopen jaren meer mensen op de arbeidsmarkt aan de slag gegaan, echter verklaart dit niet de significante stijging van het aantal val ongelukken. Weinigen lijken de veranderingen te hebben opgemerkt.

 – Ik ben eerlijk gezegd verwonderd over de snelle stijging, zegt Martin Miljeteig, arbeids- en milieuspecialist bij Vakbond TRANSPORT Zweden

Vergelijkbare antwoorden komen van Arbetsmiljöverket en arbeids- en milieuspecialisten van andere vakbonden. Met de gedachte aan de huidige ‘bouwboom’, bouwen is momenteel booming bussiness in Zweden, is het gemakkelijk om aan te nemen dat val ongelukken op de bouwplaatsen stijgen.

Dit is echter maar een deel van de waarheid, de grootste stijging vindt procentueel plaats in de zorg- verzorgsector. In deze sectoren zijn de val ongevallen van hoogte met 1/3 gestegen in de afgelopen paar jaar.

 

Yeshi Wondmeneh, onderzoekster bij een Gemeentelijke Ambtenaren vakbond, wordt o.a. ingezet bij onderzoek van val ongevallen. Zij heeft echter niet de indruk dat het aantal val ongevallen in de zorg is gestegen.

 – De enige theorie welke ik heb is dat het aantal verzorgers kleiner is geworden, dat de zorgvraag groter is, stress de grootste boosdoener en dat door het hogere tempo de val- en struikelrisico’s van trappen, in traphuizen e.d. verhogen, gelooft Yeshi Wondmeneh.

Zij is ook van mening dat door de lojaliteit met de patienten er veel meer handelingen worden verrricht dan wat is afgesproken. Bijvoorbeeld het vervangen van een plafondlamp. Indien er dan ook nog eens sprake is van werkdruk en stress is het niet ondenkbaar dat iemand van een stoel of huishoudtrapje valt.

Een andere branche waar zich een stijging van val ongelukken voordoet is in de dienstverlening, en dan met name schoonmaak en onderhoud van gebouwen.

 – ik geloof dat het mede te maken heeft dat de werkgever niet in wil zien dat het gevaarlijk kan zijn om, met verhoogde werkdruk en stress, op een huishoudtrapje te staan, zegt Jenny Parmstrand, veiligheidskundige verbonden aan Schoonmaak- onderhoud Vakbond West Zweden.

In de schoonmaakbranche is het gebruikelijk dat de werknemer een ladder in de handen gedrukt krijgt met de opmerking om direct aan het werk te gaan, vertelt zij. De meeste werkgevers informeren de werknemers niet aangaande de gevaren van werken op hoogte en op ladders. Jenny Parmstrand geeft ook voorbeelden van risicomomenten:

  • oude ladders en trappen
  • daar waar (rol) steiger of hoogwerker moet, toch een trap of ladder gebruiken
  • het ontbreken van anti slip voorzieningen
  • werken in trappenhuizen

Maar de belangrijkste aanleiding van de toenemende aantal val ongelukken is volgens haar;

 – Er is veel meer tijdsdruk, men wordt gedwongen om steeds maar weer sneller te werken. Hierdoor komt het voor dat men zich verder uitrekt op een trap of ladder, met alle gevolgen van dien. Dit soort geluiden hoort Du&Jobbet van diverse veiligheidskundigen uit meerdere branches.

 – Tijdsdruk en stress dragen bij tot meer val ongelukken. Dit wordt mede veroorzaakt door de ongezonde concurrentie binnen de branche. Mogelijk zullen de stijgende ongevallencijfers bewust of onbewust leiden tot het nemen van minder risico’s, zegt Martin Miljeteig, arbeids- en milieuspecialist bij Vakbond TRANSPORT Zweden

De meeste val ongelukken vanaf hoogte komen, niet onverwachts, voor in de bouwbranche. Johnny Rindebrant is arbeids- en milieuspecialist bij de Bouwbond regio  Stockholm – Gotland en is dagelijks op bouwplaatsen te vinden.

 – Vragen over vallen staat het hoogste op onze agenda wanneer wij een bouwplaats bezoeken. Wij komen voornamelijk op de kleinere bouwplaatsen en verbouwingen en constateren dat in de helft van de gevallen valbeveiligingen ontbreken, zegt Jonny Rindebrant.

De afgelopen jaren is een ware bouwhausse ontstaan in Zweden, en hierdoor schieten kleine bouwbedrijven als paddestoelen uit de grond – en worden kleine bouwbedrijven groter. Het zijn juist deze bedrijven welke de meeste problemen hebben en veroorzaken.

 

– Er is een groot gebrek aan kennis op het gebied van veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu bij veel kleine en middelgrote bouwbedrijven – ondanks dat wij veel mensen opleiden en voorlichten. Ook bij onderaannemers is dit het geval. Hij geeft als voorbeeld; zonder overleg haalt een bedrijf een valbeveiliging weg omdat er handelingen verricht moeten worden en deze in de weg zit. Het terugplaatsen van de valbeveiliging valt echter ergens tussen wal en schip…. want wie is waarvoor verantwoordelijk?

Sinds 2014 mag Arbetsmiljöverket (het Zweedse iSZW) boetes opleggen daar waar deze worden geconstateerd. De meest voorkomende aanleiding om een boete op te leggen is het ontbreken van valbescherming op bouwplaatsen. In 2016 was ruim de helft van de opgelegde boetes gerelateerd aan het ontbreken van relingen, het niet dragen en/of gebruiken van persoonlijke valbescherming et cetera.

 – Als deze boetes niet waren opgelegd dan hadden we zeker meer val ongelukken gehad, zegt Sten Gellerstedt, veiligheidskundig specialist verbonden aan de overkoepelende vakbondsorganisatie LO.

De afgelopen jaren gebeurde het 4 tot 5 keer per jaar dat iemand een fatale val van hoogte maakte. In de eerste 3 maanden van 2017 staat de teller echter al op 3…

Cijfers val ongelukken met ziekteverzuim:

Hele arbeidsmarkt:
Gemiddeld 2014-2016 : 2720
Gemiddeld 2011-2013 : 2260
Gemiddeld 2008-2010 : 2060

In de zorg / verzorging:
Gemiddeld 2014-2016 : 330
Gemiddeld 2011-2013 : 231
Gemiddeld 2008-2010 : 220

In de schoonmaak en gebouwonderhoud:
Gemiddeld 2014-2016 : 228
Gemiddeld 2011-2013 : 183
Gemiddeld 2008-2010 : 143

In de bouw:
Gemiddeld 2014-2016 : 482
Gemiddeld 2011-2013 : 426
Gemiddeld 2008-2010 : 357

Transport, chauffeurs, postbodes, verhuizers:
Gemiddeld 2014-2016 : 402
Gemiddeld 2011-2013 : 337
Gemiddeld 2008-2010 : 315

Bron: Arbetsmiljöverket (Zweedse iSZW) en betreft vallen hoogte

Met dank aan OSCAR MAGNUSSON – vertaald uit het Zweeds door Henk Stuiver